Boşanma hər zaman emosional baxımdan çətin bir prosesdir. Lakin məsələ əmlakın bölünməsi ilə bağlı olduqda bu proses daha da mürəkkəbləşə bilər.
Daha əvvəl biz Azərbaycanda nikahın bağlanması və boşanma prosesi haqqında ətraflı danışmışdıq. İndi isə gəlin Azərbaycanda boşanma zamanı əmlakın necə bölündüyünü nəzərdən keçirək.
Ər-arvadın birgə əmlakı
Azərbaycanda ər-arvadın əmlak münasibətləri Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi ilə tənzimlənir.
Qanuna görə, nikah dövründə əldə edilmiş bütün əmlak ər-arvadın birgə mülkiyyəti hesab olunur. Lakin burada müəyyən istisnalar mövcuddur. Bu istisnalardan biri nikah müqaviləsinin bağlanmasıdır.
Boşanma zamanı birgə əmlak aşağıdakıları əhatə edə bilər:
- Daşınar və daşınmaz əmlak;
- Bank əmanətləri;
- Qiymətli kağızlar;
- Zinət əşyaları və qiymətli bəzək əşyaları;
- Biznes aktivləri.
Aşağıdakı əmlaklar birgə mülkiyyət hesab edilmir və boşanma zamanı bölünmür:
- Ər və ya arvada hədiyyə edilmiş əmlak;
- Nikahdan əvvəl hər birinə məxsus olan əmlak;
- Vərəsəlik yolu ilə əldə edilmiş əmlak;
- Şəxsi istifadə üçün nəzərdə tutulmuş əşyalar (geyim, ayaqqabı və s.);
- Azyaşlı uşaqların ehtiyacları üçün alınmış əşyalar.
Bununla belə, bəzi hallarda şəxsi əmlak da birgə əmlak kimi tanına bilər. Məsələn, nikah dövründə ümumi vəsait hesabına həmin əmlakın dəyəri əhəmiyyətli dərəcədə artırsa.
Boşanma zamanı birgə əmlak necə bölünür?
Adətən Azərbaycanda boşanma zamanı əmlak bərabər bölünür. Lakin məhkəmə bəzi hallarda bu bərabərliyi dəyişə bilər.
Məhkəmə aşağıdakı hallarda payların bərabərliyindən kənara çıxa bilər:
- ər və ya arvad ailə xərclərində iştirak etməyibsə;
- ailə büdcəsini ailənin maraqlarına zidd şəkildə xərcləyibsə;
- ər və ya arvadın diqqətəlayiq maraqları varsa;
- azyaşlı uşaqların mənafeyi nəzərə alınmalıdırsa.
Boşanma zamanı birgə borclar necə bölünür?
Boşanma zamanı yalnız əmlak deyil, həm də ümumi borclar bölünür.
Bu qayda ipoteka kreditlərinə də şamil olunur. Əgər daşınmaz əmlak nikah dövründə alınmışdırsa, adətən o ər-arvad arasında bərabər bölünür.
Əgər əmlakı fiziki olaraq bölmək mümkün deyilsə, məhkəmə onu bir tərəfə verə və digər tərəfə müvafiq kompensasiya təyin edə bilər.
Boşanma zamanı əmlakın bölünməsi üsulları
Praktikada boşanma zamanı əmlakın bölünməsi iki üsulla həyata keçirilə bilər:
1. Ər-arvadın razılığı ilə.
Ər-arvad əmlakın bölünməsi barədə yazılı razılaşma tərtib edir və bu sənəd notariat qaydasında təsdiqlənir.
2. Məhkəmə qaydasında.
Əgər tərəflər razılığa gələ bilmirlərsə, əmlakın bölünməsi ilə bağlı iddia ərizəsi cavabdehin yaşayış yeri üzrə məhkəməyə təqdim olunur. Bu iddia boşanmadan sonra 3 il ərzində verilə bilər.
Məhkəmə yolu ilə əmlakın bölünməsi üçün tələb olunan sənədlər
Azərbaycanda boşanma zamanı əmlakın bölünməsi üzrə iddia qaldırmaq üçün aşağıdakı sənədlər tələb olunur:
- Nikah dövründə əldə edilmiş və bölünməsi tələb olunan əmlakın siyahısı;
- Əmlak üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədlər;
- Əmlakın bazar dəyərini təsdiq edən sənədlər;
- Əmlakın bölünməsi üzrə təklif olunan plan;
- Dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə qəbz;
- Boşanma haqqında şəhadətnamənin əsli və surəti.
Əgər tərəflər əmlakın qiymətləndirilməsi ilə razılaşmırlarsa, məhkəmə müstəqil ekspertiza təyin edə bilər.
Tez-tez verilən suallar
Azərbaycanda boşanma zamanı əmlak necə bölünür?
Adətən bərabər bölünür, lakin məhkəmə müəyyən hallarda payları dəyişə bilər.
Əmlakı məhkəməsiz bölmək mümkündürmü?
Bəli. Notarial qaydada təsdiqlənmiş razılaşma vasitəsilə mümkündür.
Boşanma zamanı hansı əmlak bölünmür?
Hədiyyələr, miras, şəxsi əşyalar və nikahdan əvvəl əldə edilmiş əmlak bölünmür.
Əmlak yalnız bir nəfərin adına rəsmiləşdirilibsə, bölünürmü?
Bəli. Əgər əmlak nikah dövründə əldə edilibsə, birgə əmlak hesab olunur.
İpoteka ilə alınmış əmlak boşanma zamanı necə bölünür?
İpoteka borcu ər-arvadın paylarına uyğun şəkildə bölünür.
Əmlakın qiymətləndirilməsi lazımdırmı?
Bəli. Məhkəmə üçün əmlakın bazar dəyərinin müəyyən edilməsi tələb olunur.
EMZE sizə necə kömək edə bilər?
Ailə həyatının hüquqi tərəfini düzgün planlaşdırmaq və təşkil etmək, gələcəkdə ər-arvadın harmoniyalı və sabit ailə həyatı üçün vacib əsaslardan biridir. Bu məsələdə ailə hüququ üzrə vəkilin köməyi xüsusilə faydalı olur.
Azərbaycanda ailə hüququ və vərəsəlik üzrə hüquqi xidmətlərimlə tanış olmaq üçün “Xidmətlər” bölməsinə keçə bilərsiniz.
Artıq hüquqşünas axtarmaq ehtiyac qalmır, sadəcə Emilə Zəng Elə!
#boşanma #proses #əmlak #bölünməsi #məhkəmə #ər #arvad #Azərbaycan #EMZE #Law #hüquqşünas